• مرام‌نامه
  • شبکه های اجتماعی
  • سفارش آگهی
  • تماس با ما
  • درباره ما
جمعه 19 اردیبهشت 1404
بدون نتیجه
مشاهده تمام نتایج
ژورنال سینما
  • خانه
  • خبر
  • رک و راست
  • شیروانی داغ
  • گزارش
  • گفتگو
  • گوناگون
  • یادداشت
  • یک سکانس سینمایی
  • خانه
  • خبر
  • رک و راست
  • شیروانی داغ
  • گزارش
  • گفتگو
  • گوناگون
  • یادداشت
  • یک سکانس سینمایی
بدون نتیجه
مشاهده تمام نتایج
ژورنال سینما
  • مرام‌نامه
  • شبکه های اجتماعی
  • سفارش آگهی
  • تماس با ما
  • درباره ما
تبلیغات
خانه ویژه

مرگ کامل موج نو! الفاتحه!

مرثیه پرویز نوری منتقد-کارگردان-نویسنده ۸۶ساله بر سینمای موسوم به موج نو

6 بهمن 1403
در ویژه, یادداشت
7 0
A A
0
پرویز نوری

پرویز نوری

سینماروزان: پرویز نوری منتقد باسابقه سینمای ایران که ازقضا سابقه کارگردانی هم دارد و فیلم‌هایی مثل “حکیم باشی” و “عیالوار” را ساخته در تحلیلی بر سیر سینمای موسوم به موج نو، کار این نوع سینما در ایران را “تمام شده” می‌داند.

 

متن تحلیل پرویز نوری را به نقل از اعتماد بخوانید:

 

مهم‌ترين دوره تغيير و تحول در تاريخ سينماي ايران در اواخر دهه 1340 از طريق پرداخت جديد در كارگرداني و فيلمسازي به وجود آمد. از اولين نشانه‌هاي آن با فيلم «قيصر» (مسعود كيميايي/1348) و «گاو» (داريوش مهرجويي/1348) آشكار گشت و بعد، «آرامش در حضور ديگران» (ناصر تقوايي/1349) كه پس از توقيف در سال 1351 به نمايش درآمد. اين فيلمسازهاي نوپا  -كه هنوز شهرتي نداشتند- با عرضه سبك و سياق خاص خود توانستند ديد تازه‌اي به سينماي آن زمان بدهند.

فيلمسازهاي منتسب به «موج نو» در آغاز دهه 1350، مثل موج نويي‌هاي هر كجاي ديگر دنيا -شايد شبيه‌تر به فرانسوي‌ها- آنها كه شيفته هنر سينما بودند و به گونه‌اي غريزي شيوه‌هاي خاص اين هنر را مي‌شناختند. گذشته از اين، آنها متأثر از دنياي دور و بر خويش، آدم‌ها، روابط و احساس‌هاي‌شان، به ترسيم آن پرداختند. گفتيم آنها به‌طور غريزي سينما را حس مي‌كردند، به همين لحاظ دوره‌هاي خاص سينما را در مدارس مختلف جهان طي نكرده بودند. بسياري از آنان (مانند كيميايي، تقوايي و نادري) از طريق ديدن فيلم، مطالعه مطالب تحليلي سينما، تجربه و كار با فيلمسازهاي ديگر و احيانا ساختن فيلم‌هاي كوتاه به اين حرفه جذب شدند. درحالي كه بعضي ديگر (از جمله كيمياوي، شهيد ثالث، هريتاش، فرمان‌آرا و داريوش) دوره مدارس سينمايي را پشت سر داشتند. در اين ميان، كساني مثل كيارستمي و مهرجويي رشته‌اي غير از سينما را تمام كرده بودند. يا بيضايي و حاتمي كه هر دو فارغ‌التحصيل مدرسه تئاتر و هنرهاي دراماتيك در كشور خودمان بودند.

آثار اين فيلمسازان را مي‌توان بر سه بخش تقسيم كرد: دسته اول آنها كه فيلم بر زمينه‌هاي تاريخي و گذشته مي‌ساختند بي‌آنكه به دنياي جديد فكر كنند. در عين حال فيلم‌هاي‌شان مبتني بر مسائلي بود كه احيانا با مسائل روز تطبيق پيدا مي‌كرد. دسته دوم كساني كه تقريبا آشكارتر دست روي موضوع‌هاي عصر حاضر مي‌گذاشتند و به شكلي استعاره‌اي نقطه نظرهايي در مورد مسائل اجتماعي ارايه مي‌دادند. دسته سوم، آنها كه به ظاهر قصد آن نداشتند تا فيلم‌هاي ضد اجتماعي و سياسي بسازند درحالي كه در بطن چنين افكار و نظرهايي را نهفته داشتند.

مرگ موج نو به روایت پرویز نوری
مرگ موج نو به روایت پرویز نوری

هم‌چنان كه پيش‌تر از اين هم اشاره شد، تاثير سينماي دهه‌30 و اوايل دهه‌40 در فيلمسازي نهضت سينماي نو تقريبا مشهود است. درست است كه فيلم «قيصر» در حال و هواي سينماي مدرن‌تر و غيرمتعارف‌تري به وجود آمد ليكن تم كلي و رنگ و ريخت آن بي‌تاثير از «جنوب‌شهر» يا «لات جوانمرد» نيست. همان‌گونه كه تاثير شخصيت اصلي «قيصر» را در آثار بعدي فيلمسازهاي سينماي نوي خودمان به وضوح مي‌بينيم؛ در «طوقي» حاتمي و در «سه قاپ» هاشمي. اين تاثير‌پذيري به مرور و با آثار بعدي و بعدتر اين فيلمسازها كم‌رنگ‌تر گشت طوري كه هريك بنا به نوع حرفي كه داشتند، سبك و استيل خويش را پيدا كردند. امير نادري به درون خاطره‌هاي دوران كودكي خويش خزيد و از آن ميان روياهاي تلخ و شكننده هم چون «ساز‌دهني» و «انتظار» را بيرون كشيد. ضد قهرمان «زار محمد» تنگسيري او، آنكه يك‌تنه درمقابل يك شهر ايستاد، در «مرثيه» بدل به آدمي مي‌شود كه وقتي از يافتن شغل و تامين مخارج زندگي عاجز مي‌ماند، دست به نوعي خودكشي مي‌زند. در «گوزن‌ها» ضد قهرماني چون قيصر بعد از گذشت از راه‌هاي پٌر پيچ و خم زندگي («رضا موتوري»، «داش آكل»، «خاك» و «بلوچ») سرانجام به جايي مي‌رسد كه در يكي از تئاترها پست پايين شهر، بليت فروش مي‌شود.

نه‌تنها كيميايي، بلكه ساير فيلمسازهاي ما نيز به «انسان» اين دوران، به چشم «شكست خورده» و اغلب «تنها» و «بي‌كس» نگاه كرده‌اند. مهرجويي در «گاو» مش‌حسن را موجودي مي‌نماياند كه وسيله اقتصادي‌اش را از دست مي‌دهد و بعد نشان مي‌دهد كه در شرايط يك اقتصاد بدوي اين آدم در چه وضعيت بدي قرار مي‌گيرد. بعد‌تر در «آقاي هالو» تاثير تمدن بر اخلاقيات و از بين رفتن عواطف انساني و پاك مردم براثر ماشينيزم و تمدن صنعتي و فساد زندگي شهري را ترسيم مي‌سازد. عاقبت هم در «دايره مينا»، همه‌چيز به انتها و بن‌بست خودش مي‌رسد. يك دايره بسته كه آدم‌ها در آن دست و پا مي‌زنند و براي آنكه زنده بمانند از خون ديگران تغذيه مي‌كنند.

شخصيت‌هاي مطروحه در فيلم‌هاي نهضت نو را -صرف‌نظر از بعد سياسي و اجتماعي-  مي‌توان بر دو گونه تقسيم كرد؛ يكي آنها كه به گذشته با دريغ و اندوه نگريسته‌اند و ديگر كساني كه نگاه‌شان به قبل و با خوش‌بيني و اميد همراه بوده است.

نوميدي و تلخي زندگي را بايد در «طبيعت بي‌جان» ديد، همين تم به صورت رقيق‌تري درآثار مهرجويي، تقوايي و نادري مطرح مي‌شود، اما حاتمي در «سوته‌دلان» تصوير جامع‌تري مقابل ما مي‌نهد، روياهاي ما در لحظه تحقق از هم پاشيده و محو مي‌گردد.

دو نمونه استثنايي كه بتوان به وسيله آنها به گذشته نگاهي حزن‌انگيز و غم‌آور داشت، دو فيلم گوزن‌ها و دايره مينا‌ست، هر دو فيلم كه به‌طور ناخودآگاه، يك دايره را تشكيل مي‌دهند، جامعه زمان خود را به خوبي مي‌كاوند، عريان مي‌كنند و مي‌لرزانند، گوزن‌هاي كيميايي بازگويي از يك جامعه كوچك‌تر در خانه‌اي است پر از اتاق كه خانوارهاي مختلفي، در هر يك از اين اتاق‌ها سكونت دارند، هريك از اين خانواده‌ها، نشانه قشري از يك جامعه رو به زوال است، شخصيت اصلي در داستان وجود ندارد، همه آدم‌ها در عدد اندازه خودشان اهميت دارند، روح فضا و آدم‌ها و رابطه‌ها ايراني خالص است.

مهرجويي قصه فيلم خود « دايره مينا » را مثل كيميايي در گوزن‌ها، بر تجسم تصوير تاريكي از انسان سرخورده جامعه عصر ما استوار كرده است، فيلم مهرجويي نيز مانند كيميايي نشان مي‌دهد كه انسان او هر چه مي‌خواهد نيرو و توان خود را حفظ كند معهذا نمي‌تواند به تنهايي به مقابله با ناملايمات و خطرات برخيزد و سرانجام از پا در مي‌آيد. دايره مينا آن‌قدر جزم و جامع كامل و زنده است كه بيننده را شديدا غافلگير مي‌كند، لحظه‌هايي از زندگي، مرگ، درد، مكاشفه و اندوه … لحظه‌هاي احساسي هراس‌انگيز، از رنج و غمي غيرقابل توصيف. مثل آن لحظه كه جوانك، (سعيد كنگراني) در فرصت اندك، درون يك تاكسي تا رسيدن به محل خون‌فروشي، شروع به كشيدن خون از يك مشتري مي‌كند. تمام معنا و حرف فيلم دراين صحنه كوتاه و گذرا در تاثيرگذارترين و تلخ‌ترين شكل ممكنه نهفته است.

فيلمسازهاي موج نو در دهه 50 تمي واحد را در فيلم‌هاي خود دنبال كرده‌اند، انسان‌هايي كه از شناخت خويشتن، در اينكه چه كسي هستند، عاجز مانده‌اند و در تفاوت خصوصيات ظاهري و باطني‌شان در اينكه كدام، به حقيقت نزديك‌تر است، دچار توهم شده‌اند، شايد كه در سينماي دهه‌هاي 30 و 40 كارگردان‌ها، آدم‌هايي را ترسيم كرده‌اند كه مي‌دانسته‌اند چه كسي بوده‌اند، اما اين آدم‌ها در اواخر دهه 1350 جاي خود را به شخصيت‌هايي با مشكلات هويت و اصليت داده‌اند كه نمي‌توانسته‌اند دريابند در جست‌وجوي چه چيزي هستند، اين شخصيت‌ها در حقيقت واكنش وضعيتي‌‌اند كه ايران عصرجديد با آن روبه‌رو شده است.

اما وضعيت در عصر جديد از سال 57 به بعد فصل تازه‌اي در سينماي ما به وجود آورد. هرچند فيلسازهاي موج نو توانستند به نحوي به كار خود ادامه دهند ليكن فعاليت آنان به مرور تاثير گذشته را از دست داد. مهرجويي با اجاره‌نشين‌ها و هامون، تلاش بسيار كرد تا راه قبل را همچنان ادامه دهد ولي نتوانست در اين راه به آنچه موج‌نويي‌‌ها مي‌انديشيدند دست يابد، به عينه كيميايي كه از خط هميشگي به دور افتاد و به سمت و سوي آثاري نامفهوم و نامتعادل كشانده شد، تقوايي هم به كلي قدرت و قوت گذشته را از كف داد و فيلم‌هاي بي‌خاصيتي چون «كاغذ بي‌خط» ساخت، دراين بين شايد ظهور عباس كيارستمي نويد مي‌داد كه سينماي نوپا پديد ‌آيد، او با خانه دوست كجاست و فيلم‌هاي ديگر در زمينه يك سينماي رئاليستي موقعيتي خاص به دست آورد كه البته ربطي به موج نوي گذشته نداشت. با ورود چهره‌هايي چون مجيد مجيدي و اصغر فرهادي نوعي سينماي ديگر ايجاد شد و به نظر چنين مي‌رسد كه عمر موج نو به سر آمده است.

پیوند کوتاه: https://www.cinemaroozan.ir/?p=86190
image_print
برچسب ها: پرویز نوریداریوش مهرجوییمسعود کیمیاییهژیر داریوش
نوشته قبلی

رقابت «علت مرگ: نامعلوم» در آمریکا

نوشته‌ی بعدی

موسی یعنی از آب گرفته شده/ رونمایی از لوگوموشن فیلم «موسی کلیم‌الله(ع)»

مطالب مرتبط

علی تو هم همدست اینایی؛ همدستِ دشمن؟!/انتشار تیزر فیلم «اسفند»+ویدئو

علی تو هم همدست اینایی؛ همدستِ دشمن؟!/انتشار تیزر فیلم «اسفند»+ویدئو

18 اردیبهشت 1404

سینماروزان/کیوان بهارلویی: فیلم «اسفند» به کارگردانی دانش اقباشاوی و تهیه کنندگی مرحوم جلیل شعبانی و مهاجر توحیدپرست روی پرده رفت....

خلیج فارس و واکنش به ترامپ؛ از فیلیمو تا شماعی‌زاده!

خلیج فارس و واکنش به ترامپ؛ از فیلیمو تا شماعی‌زاده!

18 اردیبهشت 1404

سینماروزان/مهدی فلاح: اظهارات منسوب به دونالد ترامپ درباره تغییر نام خلیج فارس با واکنش های گسترده از داخل تا خارج...

شما واقعا خواجه‌ای؟ ⇐تیزر فیلم کمدی “خانه ارواح” با بازی پژمان جمشیدی و کاظم سیاحی منتشر شد+ویدئو 

شما واقعا خواجه‌ای؟ ⇐تیزر فیلم کمدی “خانه ارواح” با بازی پژمان جمشیدی و کاظم سیاحی منتشر شد+ویدئو 

17 اردیبهشت 1404

سینماروزان/مهدی فلاح: فیلم کمدی «خانه ارواح» با پخش موسسه مهرگان‌فیلم  به سینماها آمد. همزمان با اکران این کمدی فانتزی، تیزر...

نوشته‌ی بعدی
موسی یعنی از آب گرفته شده/ رونمایی از لوگوموشن فیلم «موسی کلیم‌الله(ع)»

موسی یعنی از آب گرفته شده/ رونمایی از لوگوموشن فیلم «موسی کلیم‌الله(ع)»

دیدگاهتان را بنویسید لغو پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ویژه ها

علی تو هم همدست اینایی؛ همدستِ دشمن؟!/انتشار تیزر فیلم «اسفند»+ویدئو
خبر

علی تو هم همدست اینایی؛ همدستِ دشمن؟!/انتشار تیزر فیلم «اسفند»+ویدئو

18 اردیبهشت 1404

سینماروزان/کیوان بهارلویی: فیلم «اسفند» به کارگردانی دانش اقباشاوی و تهیه کنندگی مرحوم جلیل شعبانی و مهاجر توحیدپرست روی پرده رفت....

ادامه مطلب
خلیج فارس و واکنش به ترامپ؛ از فیلیمو تا شماعی‌زاده!

خلیج فارس و واکنش به ترامپ؛ از فیلیمو تا شماعی‌زاده!

18 اردیبهشت 1404
شما واقعا خواجه‌ای؟ ⇐تیزر فیلم کمدی “خانه ارواح” با بازی پژمان جمشیدی و کاظم سیاحی منتشر شد+ویدئو 

شما واقعا خواجه‌ای؟ ⇐تیزر فیلم کمدی “خانه ارواح” با بازی پژمان جمشیدی و کاظم سیاحی منتشر شد+ویدئو 

17 اردیبهشت 1404
صدام در ایران/رونمایی از تیزر فیلم کمدی «صددام» با بازی رضا عطاران، پریناز ایزدیار و…+ویدیو

صدام در ایران/رونمایی از تیزر فیلم کمدی «صددام» با بازی رضا عطاران، پریناز ایزدیار و…+ویدیو

17 اردیبهشت 1404
آقازاده‌ی ایرج قادری؛ مدیر هلدینگ منسوب به بابک زنجانی!؟

آقازاده‌ی ایرج قادری؛ مدیر هلدینگ منسوب به بابک زنجانی!؟

16 اردیبهشت 1404
شنودِ پنهان⇐ رونمایی از پوستر فیلم «اسفند»+عکس

شنودِ پنهان⇐ رونمایی از پوستر فیلم «اسفند»+عکس

15 اردیبهشت 1404
نماوا؛ یکی از ۶ برند موفق سال/دیتاک گزارش داد

نماوا؛ یکی از ۶ برند موفق سال/دیتاک گزارش داد

13 اردیبهشت 1404

پربازدیدها

  • نوزده خواسته‌ی رئیس سینما از مدیر تازه‌ی فارابی: از تبدیل سینما فرهنگ به کاخ جشنواره تا حمایت از معیشت سینماگران و…

    نوزده خواسته‌ی رئیس سینما از مدیر تازه‌ی فارابی: از تبدیل سینما فرهنگ به کاخ جشنواره تا حمایت از معیشت سینماگران و…

    301 اشتراک ها
    اشتراک گذاری 120 توئیت 75
  • در مواجهه محسنی اژه‌ای- رئیس قوه قضائیه- و بدمن دوست‌داشتنی سینمای ایران-عنایت بخشی- چه گذشت؟ 

    190 اشتراک ها
    اشتراک گذاری 76 توئیت 48
  • بازگشت مجدد بین‌الملل به جشنواره اصلی فجر!/قرائن چنین میگویند

    181 اشتراک ها
    اشتراک گذاری 72 توئیت 45
  • سریال «لمندگان»؛ ای کاش از تجربه‌ی خزاعی می‌آموختید

    115 اشتراک ها
    اشتراک گذاری 46 توئیت 29
  • شما واقعا خواجه‌ای؟ ⇐تیزر فیلم کمدی “خانه ارواح” با بازی پژمان جمشیدی و کاظم سیاحی منتشر شد+ویدئو 

    114 اشتراک ها
    اشتراک گذاری 46 توئیت 29
  • فیلم «زن و بچه»سعید روستایی «با حجاب» در کن۲۰۲۵+ سرمایه‌گذار کیست؟+اعلام خط داستانی فیلم درباره ارتباط زن مطلقه و بوی‌فرند!

    103 اشتراک ها
    اشتراک گذاری 41 توئیت 26
  • سریال «یزدان» با نویسنده‌ی «آبان» در شبکه سوم تلویزیون+رونمایی از تیزر

    58 اشتراک ها
    اشتراک گذاری 23 توئیت 15
  • سریال «قول مردونه»؛ نچسبِ بی‌مزه!

    43 اشتراک ها
    اشتراک گذاری 17 توئیت 11

آخرین مطالب

با حضور جمعی از چهره‌های سرشناس هنری و ورزشی/ مراسم نمایش خصوصی «سلام علیکم حاج آقا» در ایوان شمس برگزار شد

علی تو هم همدست اینایی؛ همدستِ دشمن؟!/انتشار تیزر فیلم «اسفند»+ویدئو

خلیج فارس و واکنش به ترامپ؛ از فیلیمو تا شماعی‌زاده!

شما واقعا خواجه‌ای؟ ⇐تیزر فیلم کمدی “خانه ارواح” با بازی پژمان جمشیدی و کاظم سیاحی منتشر شد+ویدئو 

«خط مهربانی» به ایستگاه سوم رسید

کارگردان ایرانی برنده جایزه از فستیوال کالیفرنیا شد

بازی تکراری درجه بندی سنی به بهانه‌ی اکران «پیرپسر»؟/دست بردارید از تعیین تکلیف برای مخاطبان

صدام در ایران/رونمایی از تیزر فیلم کمدی «صددام» با بازی رضا عطاران، پریناز ایزدیار و…+ویدیو

خیال در گالری خورشید قاب می‌شود 

تولید ماشینی محتوا به‌جای فهم ارزش‌ها!

تبلیغات

ویژه ها

علی تو هم همدست اینایی؛ همدستِ دشمن؟!/انتشار تیزر فیلم «اسفند»+ویدئو
خبر

علی تو هم همدست اینایی؛ همدستِ دشمن؟!/انتشار تیزر فیلم «اسفند»+ویدئو

18 اردیبهشت 1404

سینماروزان/کیوان بهارلویی: فیلم «اسفند» به کارگردانی دانش اقباشاوی و تهیه کنندگی مرحوم جلیل شعبانی و مهاجر توحیدپرست روی پرده رفت....

ادامه مطلب
خلیج فارس و واکنش به ترامپ؛ از فیلیمو تا شماعی‌زاده!

خلیج فارس و واکنش به ترامپ؛ از فیلیمو تا شماعی‌زاده!

18 اردیبهشت 1404
شما واقعا خواجه‌ای؟ ⇐تیزر فیلم کمدی “خانه ارواح” با بازی پژمان جمشیدی و کاظم سیاحی منتشر شد+ویدئو 

شما واقعا خواجه‌ای؟ ⇐تیزر فیلم کمدی “خانه ارواح” با بازی پژمان جمشیدی و کاظم سیاحی منتشر شد+ویدئو 

17 اردیبهشت 1404
صدام در ایران/رونمایی از تیزر فیلم کمدی «صددام» با بازی رضا عطاران، پریناز ایزدیار و…+ویدیو

صدام در ایران/رونمایی از تیزر فیلم کمدی «صددام» با بازی رضا عطاران، پریناز ایزدیار و…+ویدیو

17 اردیبهشت 1404
آقازاده‌ی ایرج قادری؛ مدیر هلدینگ منسوب به بابک زنجانی!؟

آقازاده‌ی ایرج قادری؛ مدیر هلدینگ منسوب به بابک زنجانی!؟

16 اردیبهشت 1404
شنودِ پنهان⇐ رونمایی از پوستر فیلم «اسفند»+عکس

شنودِ پنهان⇐ رونمایی از پوستر فیلم «اسفند»+عکس

15 اردیبهشت 1404
نماوا؛ یکی از ۶ برند موفق سال/دیتاک گزارش داد

نماوا؛ یکی از ۶ برند موفق سال/دیتاک گزارش داد

13 اردیبهشت 1404
سامانه جامع رسانه‌های کشور
  • خانه
  • خبر
  • رک و راست
  • شیروانی داغ
  • گزارش
  • گفتگو
  • گوناگون
  • یادداشت
  • یک سکانس سینمایی

© 2023 ژورنال سینما - تمام حقوق محفوظ است طراحی سایت توسط آنیل طراح

بدون نتیجه
مشاهده تمام نتایج
  • خانه
  • خبر
  • رک و راست
  • شیروانی داغ
  • گزارش
  • گفتگو
  • گوناگون
  • یادداشت
  • یک سکانس سینمایی
برای ما ژورنال چیز دیگریست و برای خیلی‌ها، چیز دیگر
ما به منظور دیگری ژورنالیست شدیم و آنها به‌منظور دیگری در این حرفه‌اند...

خوش آمدید!

وارد ناحیه کاربری خود شوید

رمز عبور را فراموش کرده اید؟

رمز عبور خود را بازیابی کنید

لطفا نام کاربری یا آدرس ایمیل خود را برای بازنشانی رمز عبور خود وارد کنید.

ورود به سیستم