مرگ ایرج خواجه امیری؛ آوازخوان بیبدیل «گنج قارون»
سینماروزان: ایرج خواجه امیری خواننده ی بیبدیل موسیقی ایران در ۹۴ سالگی مرحوم شد.
حسين خواجه اميرى (ايرج) در فروردين ١٣١١ در شهر خالدآباد نطنز متولد شد. خانوادهاش زمينه هنرى داشت و بدربزرگش حاج ملاميرزا از خوانندگان شناخته شده زمان ناصر الدين شاه بود. پدرش صدايى رسا و خوش آهنگ داشت و رديف موسيقى راهم مى دانست.
پدر دانستههايش را به فرزندش نيز ياد داد، حسين در همان زمان کودکی در مراسم تعزيه خوانى شركت مى كرد واز تعزيه خوان هايى كه رديف ودستگاه را بلد بودند، آواز آموخت. حسین خواجه اميری بعد از تمام كردن دوره ابتدايى راهى تهران شد و در اوایل دهه بیست خورشیدی به مكتب ابوالحسن صبا رفت و در دو سالى كه بيش او بود دانسته هايش را كامل كرد و توسط صبا به راديو معرفى شد و در راديو با ابراهيم خان منصورى برنامه اجرا كرد.
حسین بعد از مدتى به ارتش رفت و شبهاى جمعه كه آزاد بود، در برنامه ارتش حاضر مى شد و با اركستر محمد بهارلو برنامه اجرا مى كرد. او به خاطر محدوديت هاى آن زمان در ارتش نام مستعار ايرج را كه در واقع نام برادرش بود براى خود برگزید و در اوایل دهه سی به دعوت داوود پيرنيا به برنامه گلها رفت ودر اولين همكارى خود با اين برنامه برگ سبز ٢٣ را در مايه شور-ابوعطا وبا همكارى على تجويدى و فرهنگ شريف و اميرناصر افتتاح خواند.
ایرج علاوه بر اجرای برنامههای مختلف رادیویی به اجرای ترانه و آواز برای بسیاری از فیلمهای سینمایی قبل از انقلاب همت گماشت و بازیگران زیادی از جمله محمدعلی فردین، منوچهر وثوق، رضا بیکایمانوردی و… ترانههای وی را لبخوانی میکردند.
نخستین فیلمی که ایرج در آن آواز خواند، فیلم «روزنهٔ امید»(سردار ساگر) و با ترانههای ساختهٔ جواد لشکری بود. شکوه جوانمردی، سکه شانس، قهرمان قهرمانان، زن وحشی وحشی، عشق کولی، قصر زرین، کلید بهشت، نعره طوفان، کوچه مردها، باشرفها، چرخ فلک، دنیای پوشالی، آقای قرن بیستم و...، از جمله فیلمهایی هستند که ایرج برای آنها آواز خواند ولی بیش از همه او به خاطر خواندن چند قطعه برای فیلم ماندگار “گنج قارون”(سیامک یاسمی) شهرت یافت به طوری که قطعه اصلی فیلم-میدونی ترانه مون قصه گنج قارونه…- بعدها توسط خوانندگان مختلف و ازجمله گروه بویز، بازخوانی شد.
ایرج یکی از اضلاع اصلی موفقیت گنج قارون بود و برای همین محمدعلی فردین وقتی میخواست فیلم “سلطان قلبها” را بسازد ابتدا به سراغ او رفت و از وی خواست آوازهای فیلم را بخواند منتها درخواست مالی بالای ایرج باعث شد که فردین قید او را بزند و اینجا بود که انوشيروان روحانی، عارف را به فردین معرفی کرد و به بیان بهتر عامل فرعی شهرت عارف همان رد پیشنهاد از سوی ایرج بود.
حسين خواجه اميرى با هنرمندان زيادى از جمله على تجويدى، همايون خرم، برويز ياحقى، حبيب اللّٰه بديعى، اسدالله ملك (ويولن)، جليل شهناز، لطف اللّٰه مجد، فرهنگ شريف، فريدون حافظى، مهدى تاكستانى، مسعود جمالى (تار)، اكبر محسنى، منصور نريمان، محمود رحمانى پور، عباس تجويدى (ويلن)، يوسف كاموسى (بربط)، سيمين آقارضى، عماد رام (فلوت)،امير ناصر افتتاح، جهانگير ملك. آبتين اجلالى (تنبك)، حسن كسايى، محمد موسوى، حسن ناهيد (نى)، رضا ورزنده، منصور صارمى، مجيد نجاهى، فضل اللّٰه توكل، محمد حيدرى(سنتور)، احمد عبادى (سه تار)، انوشيروان روحانى (پيانو) و بسيارى دیگر همکاری داشته.
دو فرزند آخر ایرج، احسان خواجه اميرى (خواننده) و اليكا خواجه اميرى (نوازنده ومدرس پیانو) نيز به موسیقى روى آورده اند.