سینماروزان: هما میرافشار ترانه سرای فقید ایرانی در کارنامه هنری اش، ترانه های بسیاری سرود ولی برخی از بهترین ترانه های او را معین خواند و از همه زیباتر ترانه‌ی صبحت بخیر عزیزم..‌. با ملودی محمد حیدری و تنظیم منوچهر چشم‌آذر.

رمز و راز این همکاری را میرافشار چند سال قبل در گفتگو با علیرضا امیرقاسمی چنین شرح داده بود: وقتی به لس‌آنجلس آمدم از نظر مالی اوضاع خوبی نداشتم و مرتضی برجسته و فرید زلاند اولین هنرمندانی بودند که به من سفارش کار دادند‌ ولی معین لوطی‌گری به خرج داد که تا ابد بهترین ترانه‌هایم را به او دادم.

میرافشار ادامه داد: آن زمان متوسط قیمت یک ترانه، ۴۰۰ دلار بود اما یک روز پاکتی از طرف معین برایم رسید که داخل آن دوهزار دلار بود!! سریع با معین تماس گرفتم و گفتم من اصلا به تو ترانه ندادم چرا پول پنج ترانه را یکجا داده‌ای؟ او گفت من شرایط فعلی تو را پشت سر گذاشته ام و می‌دانم وقتی هنرمندی از وطنش به لس‌آنجلس میاید در بدو امر، بسیار مشکلات اقتصادی دارد. من هم فورا به معین گفتم که رفیق بازم و از حالا هر وقت قلمم کار کرد، بهترین ترانه هایم برای توست!

میرافشار افزود: وقتی انوشیروان روحانی از ایران به آمریکا آمد، یک ملودی آورد و گفت رویش شعر بگذار و من وقتی فهمیدم بناست معین آن را بخواند حسابی وقت گذاشتم و نتیجه شد همان ترانه‌ی هوس با مطلع «برای من نوشته، گذشته‌ها گذشته، تمام قصه ها هوس بود…» این قطعه که منتشر شد هم در لس‌آنجلس و هم در ایران خیلی سروصدا کرد چون همه‌جوره میشد با متن ترانه ارتباط گرفت… بعد همکاری ما ادامه پیدا کرد و معین بالای سی ترانه ی مرا خواند مثل حلقه طلایی، صبحت بخیر عزیزم، ترمه و اطلس بیارم…، بانو، مسافر، همقسم، به دیدارم بیا، تاج سر، زندگی با تو و…

برای تماشای ویدئو اینجا را ببینید.

سینماروزان: نوروز که می‌شود زنگ آوای “آمده نوروز در ایران زمین/خاک ما شد رشک فردوس برین…”، بیشتر از بسیاری از قطعات بهاری دیگر در گوشها طنین‌انداز میشود؛ قطعه‌ای که گرچه ابتدا در دهه ۶۰ توسط مرتضی برجسته اجرا شد ولی اجرای چندصدایی آن در دهه هفتاد با حضور مرتضی+ویگن+عارف+ستار+اندی+دلارام+فتانه+لیلا فروهر+کوروس، بود که باعث شد این قطعه حسابی بگیرد و همچنان تر و تازه بماند.

یک دلیل ماندگاری این قطعه، ترانه‌ی هما میرافشار بود که پر است از نمادهای ایرانی و دلیل دوم، همراهی چند نسل از خوانندگان که از قدمای پاپ مثل ویگن و عارف و ستار و فتانه و مرتضی و درکنارش، لیلا فروهر، اندی، کوروس و دلارام را دربرمی‌گیرد.

مرتضی برجسته که برادر کوچکتر علی برجسته-تهیه‌کننده سینمای بعد از انقلاب است- ابتدا در دهه ۶۰ و براساس ترانه ای از خودش، “نوبهار” را با همخوانی گروهی از دوستان و آشنایان خواند که چندان شنیده نشد.

یک دهه بعد و پس از آن که منوچهر بی‌بی‌یان، تلویزیون جام جم را در لس‌آنجلس راه انداخت، این قطعه مجددا و به صورت چندصدایی ضبط شد.

بی‌بی‌یان با تجربیات تولید موسیقی در کمپانیهای آپولون و آرگامان در ایران، دریافته بود که قطعه “نوبهار” برای فراگیری نیاز به اصلاح ترانه و تنظیم حرفه ای دارد.

اینجا بود که هما میرافشار وارد شد و براساس ملودی اولیه مرتضی، ترانه را اصلاح کرد. تنظیم قطعه هم به ارکستر  اف‌ام فیلارمونیک-به مدیریت فرشید مقصود- سپرده شد.

اجرای جدید با ۹ خواننده ضبط و در نوروز ۷۲ منتشر شد و نه تنها در ایران که در کشورهای فارسی زبان مثل افغانستان و تاجیکستان، محبوبیت بالایی پیدا کرد…به طوری که تاجیک‌ها نسخه‌ی خود را از آن ارائه دادند.

هما میرافشار ترانه‌سرای نوبهار درباره آن میگوید: نوبهار را برای همه‌ی ایران سرودم و در مقیاسی کلان‌تر برای تمام فارسی زبانان. دوست داشتم همانند ای ایران گل گلاب، این قطعه هم به ترانه‌ی ملی نوروزی بدل شود و خوشبختانه با حضور خوانندگانی توانا، این اتفاق تا حدود زیادی محقق شد. شخصا به معین ارادت دارم چون در ابتدای شروع به کارم در لس‌آنجلس و در شرایط بغرنج اقتصادی، بی‌منت دوهزار دلار در اختیارم گذاشت و من نیز هرچه ترانه خوب نوشتم در اختیار او گذاشتم؛ از صبحت بخیر عزیزم و همقسم تا حلقه طلایی و صفای اشک و…! دوست داشتم معین هم یکی از خوانندگان حاضر در این قطعه باشد ولی نشد…

اینکه چرا معین در اجرای نوبهار نبود و عارف جایش را گرفت، به دلیل درگیری های شخصی معین و همچنین قراردادش با کمپانی ترانه-وارطان آوانسیان- بوده که مانع همکاری با پارس‌ویدئو-بی‌بی‌یان- شده.

متن ترانه نوبهار را میخوانیم:

آمد از ره فصل زیبای بهار/نوبهاران خنده زد بر سبزه زار

پیک نوروزی رسید از آسمان/از سفر آمد پرستو نغمه خوان

بازشد چشم بنفشه بر بهار/زرد و نیلی در کنار چشمه سار

بخت اگر خواب است بیدارش کنید/عاشقانه باز دیدارش کنید

 

آمده نوروز در ایران زمین!/خاک ما شد رشک فردوس برین

بوی نارنج و ترنج و عطر بید/میتوان از تربت حافظ شنید

باز شد چشم بهاران بر خزر/شد صدف ها خانه در و گوهر

دشت ارژن باز هم بیدار شد/از شقایق دامنش گلنار شد

 

قاصدک گوید که مهمان آمده/بوی نرگس های ایران آمده

خاک من ای قبله گاه عاشقان!/نوبهارانت همیشه جاودان

رودهایت پرخروش و بی قرار/کوه هایت سر بلند و استوار

بند بند ما همه از خاک تو/تارو پود ما ز خاک پاک تو

 

آمده نوروز در ایران زمین/خاک ما شد رشک فردوس برین

بوی نارنج و ترنج و عطر بید/میتوان از تربت حافظ شنید

خون پاک عاشقی در جان ماست/ریشه این عشق در ایران ماست

هموطن نوروز تو پیروز باد/ای وطن هر روز تو نو روز باد

برای تماشاي ویدئو اینجا را ببینید.

هموطن آمد دوباره نوبهار/ شد سراسر خاک ایران لاله زار

چون فلک از باد نوروزی، جهان/باز کرده چرخی از گل ارغوان

آسمان برداشت زیر ابروی عشق/پر شده دنیا ز عطر و بوی عشق

بخت اگر خواب است بیدارش کنید/عاشقانه باز بیدارش کنید

 

نوبهاران خنده زد بر کوهسار/سبزه‌زاران شد کنار چشمه زار

قطره شبنم به برگ گل چکید/شانه زد باد بهاران زلف بید

دامن ایران ز گل سرشار شد/ای عزیزان موقع دیدار شد!

بعد از این هر روز بهتر روز ما/جاودانه تا ابد نوروز ما

 

آمده نوروز در ایران زمین/خاک ما شد رشک فردوس برین

بوی نارنج و ترنج و عطر بید/میتوان از تربت حافظ شنید

خون پاک عاشقی در جان ماست/ریشه این عشق در ایران ماست

هموطن نوروز تو پیروز باد/ای وطن هر روز تو نوروز باد

سینماروزان/حامد مظفری: نصرالله معین خواننده ایرانی مقیم لس‌آنجلس که در ماه‌های گذشته بارها شایعه بازگشتش به ایران شنیده شده، اخیرا بابت حمایت تلویحی از مردم فلسطین مورد توجه قرار گرفته.

در کوران درگیری های اخیر در فلسطین و لبنان، معین چیدمان کنسرت اخیرش در لس‌آنجلس را طوری انتخاب کرده بود که قطعه معروف “بی بی گل” را نخواند و همین مساله با اعتراض مخاطبانی مواجه شد که خواستار شنیدن این قطعه با صدای معین بودند.

معین در پاسخ به درخواست مخاطبان چند بار تاکید کرد که این قطعه در شرایط فعلی “ضدفلسطینی” محسوب میشود و بهتر است آن را نخواند.

اینکه چرا “بی بی گل” که به معنای بانوی گل‌صورت است ضدفلسطینی قلمداد شده به خاطر لقبی است که به بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل داده اند و او را “بی بی” می‌خوانند.  “بی بی” نام مستعار بنیامین نتانیاهو در دوران خدمت او در ارتش بوده است و خود بنیامین نتانیاهو در این رابطه می‌گوید که او این اسم مستعار را برای جلوگیری از اشتباه گرفتن او با پسر عمویش Benjam B انتخاب کرده است و گفته است که او بی‌بی بزرگ بوده و من بی بی کوچک! ولی حالا برای تحقیر او را بی.بی می‌خوانند و معین هم علاقه ای نداشته که صفت گل را برای او به کار ببرد!

“بی بی گل” نام آلبومی از معین است که در انتهای دهه شصت خورشیدی و از طریق کمپانی ترانه لس آنجلس عرضه شد. افتتاحیه این آلبوم با قطعه “بی بی گل۱” بود سروده مسعود امینی، آهنگسازی محمد حیدری و تنظیم منوچهر چشم آذر با این ترجیع بند: صدام کن ای صداقت پیشه، بی بی گل عتیقه/تمام دلخوشیم اینه که دل با تو رفیقه…

“بی بی گل۲” عنوان قطعه ششم همین آلبوم است با شعری از لیلا کسری(هدیه)، آهنگ و تنظیم منوچهر چشم آذر با مطلع: بی بی گل فدات بشم دیگه بی تو خستم بی بی گل/یکی از همین روزا می بینی شکستم بی بی گل…

مسعود امینی ترانه‌سرای “بی بی گل۱” اولین کارش در حیطه موسیقی پاپ را با معین شروع کرده با همان ترانه معروف “یکی را دوست میدارم ” و بعد از آن با ترانه های “وقتی سرت رو شونمه”، “سفره عشق” و ترانه جاودان “کعبه” و  “بی بی گل” که بعدها به نام “بزن بارون…” معروف شد، کارش را با معین ادامه داد.

 

سینماروزان/حامد مظفری: برخلاف تجربه بازگشت به وطن حبیب محبیان در دولت دوم محمود احمدی نژاد، این بار پروسه بازگشت نصرالله معین به ایران، محقق نشد و به جایش شنیده هایی طرح گشته درباره مهاجرت یکی از آهنگسازان همکار معین به ترکیه؟

فیروز برنجان(بابک رادمنش) آهنگسازی که حدود یک دهه بود به ایران آمده و در این مدت آلبومی با صدای خودش به نام “دلا” ارائه داده بود مدتی است به ترکیه مهاجرت کرده(؟) و در عین ادامه همکاری با برخی هنرمندان وطنی، کار با خوانندگان آن سوی آب‌ها را جدی تر در پی گرفته ست.

بابک رادمنش بعد از ساخت سرود انقلابی “خلبانان ملوانان” در ابتدای دهه شصت به انگلیس مهاجرت کرده و قبل و بعد از انقلاب با خوانندگان متعدد و از جمله نصرت الله معین، امید سلطانی، حسن ستار، سوسن طاهرخانی، حسن شجاعی، حمیرا امیرافشاری، اکبر گلپایگانی، جمشید مقدم، پویا پورجلیل و… در ساخت و تنظیم آهنگ همکاری کرده است.

بابک رادمنش که برای محسن مخملباف، موسیقی متن فیلم “توبه نصوح” را ساخته بود، به اندازه آهنگسازی در ترانه‌سرایی هم تجربه دارد و البته با غلبه نوعی کلام تعلیمی-اخلاقی. رادمنش در آلبومهای “پرواز”، “لحظه ها” و “طلوع” قطعات مختلفی را برای معین سروده بود و از معروفترین آنها قطعه “گذشته” با ترجیع بند “عمر کمه صفا کن/درد و غمو رها کن/اگه نباشه دریا به قطره اکتفا کن”.

رادمنش سابقه آشنایی خود و معین را به ابتدای انقلاب نسبت داده و زمانی که معین تازه از اصفهان به تهران آمده بود و برخی آهنگسازان، او را به عنوان خواننده ای ششدانگ به وی معرفی کردند. با این حال رادمنش تعریف و تمجیدهای دیگران را جدی نمیگیرد تا روزی از روزها، معین مهمان منزل رادمنش شده و رادمنش عود می‌نوازد و معین قطعه “یکی را دوست میدارم” از ساخته های خودش را چنان میخواند که رادمنش زبان به تحسین می‌گشاید…

اوایل زمستان ۱۴۰۲ بود که محمدمهدی اسماعیلی وزیر ارشاد دولت سیدابراهیم رییسی فقید از موافقت تلویحی برای بازگشت معین سخن گفته بود و مدتی بعد از آن خودِ معین هم از علاقه به بازگشت گفت(اینجا و اینجا را بخوانید) اما با فوت ناگهانی رئیس دولت سیزدهم بسیاری از اتفاقات تحت الشعاع قرار گرفت و ازجمله آنها همین برنامه بازگشت هنرمندان مهاجر.

آنچه از حال و روز موسیقی وطنی متبادر می‌شود نیاز بسیار بالا به بزرگان موسیقی و به خصوص آهنگسازان و تنظیم کنندگان خلاقی است که سالهاست ایران را ترک کرده اند. امثال بابک رادمنش، منوچهر چشم آذر، کاظم عالمی، صادق نوجوکی، فرید زلاند، انوشیروان روحانی، اسفندیار منفردزاده، جهانبخش پازوکی، بابک افشار، آرمیک دشتچی و…، موزیسین‌هایی هستند بی‌تکرار و ای کاش به جای شنیدن خبر مهاجرت مجدد امثال رادمنش، برنامه‌ای فراهم گردد برای بازگشت به وطن چنین نخبگانی.