چطور شد که هما میرافشار بهترین ترانههایش را به معین داد؟⇐حرفهای خودش را ببینید+ویدئو
سینماروزان: هما میرافشار ترانه سرای فقید ایرانی در کارنامه هنری اش، ترانه های بسیاری سرود ولی برخی از بهترین ترانه های او را معین خواند و از همه زیباتر ترانهی صبحت بخیر عزیزم... با ملودی محمد حیدری و تنظیم منوچهر چشمآذر.
رمز و راز این همکاری را میرافشار چند سال قبل در گفتگو با علیرضا امیرقاسمی چنین شرح داده بود: وقتی به لسآنجلس آمدم از نظر مالی اوضاع خوبی نداشتم و مرتضی برجسته و فرید زلاند اولین هنرمندانی بودند که به من سفارش کار دادند ولی معین لوطیگری به خرج داد که تا ابد بهترین ترانههایم را به او دادم.
میرافشار ادامه داد: آن زمان متوسط قیمت یک ترانه، ۴۰۰ دلار بود اما یک روز پاکتی از طرف معین برایم رسید که داخل آن دوهزار دلار بود!! سریع با معین تماس گرفتم و گفتم من اصلا به تو ترانه ندادم چرا پول پنج ترانه را یکجا دادهای؟ او گفت من شرایط فعلی تو را پشت سر گذاشته ام و میدانم وقتی هنرمندی از وطنش به لسآنجلس میاید در بدو امر، بسیار مشکلات اقتصادی دارد. من هم فورا به معین گفتم که رفیق بازم و از حالا هر وقت قلمم کار کرد، بهترین ترانه هایم برای توست!
میرافشار افزود: وقتی انوشیروان روحانی از ایران به آمریکا آمد، یک ملودی آورد و گفت رویش شعر بگذار و من وقتی فهمیدم بناست معین آن را بخواند حسابی وقت گذاشتم و نتیجه شد همان ترانهی هوس با مطلع «برای من نوشته، گذشتهها گذشته، تمام قصه ها هوس بود…» این قطعه که منتشر شد هم در لسآنجلس و هم در ایران خیلی سروصدا کرد چون همهجوره میشد با متن ترانه ارتباط گرفت… بعد همکاری ما ادامه پیدا کرد و معین بالای سی ترانه ی مرا خواند مثل حلقه طلایی، صبحت بخیر عزیزم، ترمه و اطلس بیارم…، بانو، مسافر، همقسم، به دیدارم بیا، تاج سر، زندگی با تو و…
مرگ هما میرافشار؛ ترانهسرایی با ۵۰۰ ترانه ماندگار/مدیونِ حمیرا!
سینماروزان: هما میرافشار شاعر و ترانهسرای باسابقه در ۸۹سالگی در آمریکا درگذشت.
هما میرافشار در چهارم اسفند ماه ۱۳۱۵ خورشیدی در تهران و در خانوادهای هنرمند متولد شد. وی سرودن شعر را از کودکی و دورهٔ دبستان آغاز کرد. میرافشار پدر خود را مشوق اصلیاش در زمینهٔ سرودن شعر مینامید. او در جوانی با علی میرافشار آشنا شده و ازدواج میکند و بعد از آن نام خانوادگی خود را میرافشار میخواند. وی از طریق این ازدواج با حمیرا خواننده ایرانی نسبت خانوادگی پیدا میکند. حمیرا دختر عموی علی میرافشار است. این پیوند، دوستی نزدیک بین هما و حمیرا را فراهم میآورد که به گفته خود او، جرقهٔ تولید بسیاری از ترانهها و همکاریهای این دو با هم شد و از این بابت میرافشار همواره خود را مدیون حمیرا میدانست…
هما میرافشار از اوایل سال ۱۳۴۸، با ترانهی “آسمون” که توسط کوروس سرهنگزاده اجرا شد به جرگهی ترانهسرایان پیوست. وی با ترانهسرایی ترانهٔ “دل میگه دلبر میاد” برای مهستی بهشهرت رسید.
هما میرافشار از پُرکارترین ترانهسرایان پیش و پس از انقلاب ۱۳۵۷ بود که با بیشترین چهرههای هنری همکاری داشت. او بعد از انقلاب۵۷ ایران را ترک و به لسآنجلس رفت و همچنان کار خود را در آنجا ادامه داد.
مرگ هما میرافشار، ترانه سرایی با ۵۰۰ ترانه ماندگار
میرافشار از جمله ترانه سرایان مسلط به شعر کلاسیک ایرانی بود و همین باعث شد که بتواند با بسیاری از خوانندگان معروف ایرانی از اکبر گلپایگانی، داریوش و معین و هایده و مهستی و حمیرا گرفته تا مارتیک، بیژن مرتضوی، حسن شماعی زاده، ستار، امید، مرتضی، شهرام صولتی، شکیلا و… همکاری های ماندگار داشته باشد.
از معروفترین ترانههای او میتوان به «همزبونم باش» با صدای حمیرا، «دل کوچولو» با صدای مهستی، «مینای دل» و «افسانهٔ هستی» با صدای هایده، «دل من» با صدای داریوش، «شما» با صدای ابی، «لعبت» با صدای شاهرخ، «صبحت بخیر عزیزم» و «عزیز هم قسم» با صدای معین، «دوسِت دارم» با صدای داوود بهبودی، «برو دیوونه» مارتیک و «پنجرهها» با صدای شهره و شهرام صولتی اشاره کرد.
ترانه «گلپونههای وحشی دشت امیدم» باصدای ایرج بسطامی و اکبر گلپا از سرودههای معروف هما میرافشار بود.
هما میرافشار در طی فعالیت هنری خود، حدود ۵۰۰ ترانه ماندگار سرود و کتابهای «گلپونهها» و «آلالهها» و «گلپونهها ۲» و «۳۲۵۲ بیوگرافی» را منتشر کرد که برخی از این کتب و ازجمله «گلپونهها» در داخل ایران نیز منتشر شده بود.
۳۳سالگی ترانهی ملی نوروز⇐چطور شد که عارف جای معین را در اجرای “نوبهار” گرفت؟
سینماروزان: نوروز که میشود زنگ آوای “آمده نوروز در ایران زمین/خاک ما شد رشک فردوس برین…”، بیشتر از بسیاری از قطعات بهاری دیگر در گوشها طنینانداز میشود؛ قطعهای که گرچه ابتدا در دهه ۶۰ توسط مرتضی برجسته اجرا شد ولی اجرای چندصدایی آن در دهه هفتاد با حضور مرتضی+ویگن+عارف+ستار+اندی+دلارام+فتانه+لیلا فروهر+کوروس، بود که باعث شد این قطعه حسابی بگیرد و همچنان تر و تازه بماند.
یک دلیل ماندگاری این قطعه، ترانهی هما میرافشار بود که پر است از نمادهای ایرانی و دلیل دوم، همراهی چند نسل از خوانندگان که از قدمای پاپ مثل ویگن و عارف و ستار و فتانه و مرتضی و درکنارش، لیلا فروهر، اندی، کوروس و دلارام را دربرمیگیرد.
مرتضی برجسته که برادر کوچکتر علی برجسته-تهیهکننده سینمای بعد از انقلاب است- ابتدا در دهه ۶۰ و براساس ترانه ای از خودش، “نوبهار” را با همخوانی گروهی از دوستان و آشنایان خواند که چندان شنیده نشد.
یک دهه بعد و پس از آن که منوچهر بیبییان، تلویزیون جام جم را در لسآنجلس راه انداخت، این قطعه مجددا و به صورت چندصدایی ضبط شد.
بیبییان با تجربیات تولید موسیقی در کمپانیهای آپولون و آرگامان در ایران، دریافته بود که قطعه “نوبهار” برای فراگیری نیاز به اصلاح ترانه و تنظیم حرفه ای دارد.
اینجا بود که هما میرافشار وارد شد و براساس ملودی اولیه مرتضی، ترانه را اصلاح کرد. تنظیم قطعه هم به ارکستر افام فیلارمونیک-به مدیریت فرشید مقصود- سپرده شد.
اجرای جدید با ۹ خواننده ضبط و در نوروز ۷۲ منتشر شد و نه تنها در ایران که در کشورهای فارسی زبان مثل افغانستان و تاجیکستان، محبوبیت بالایی پیدا کرد…به طوری که تاجیکها نسخهی خود را از آن ارائه دادند.
۳۳ سالگی ترانه ملی نوروز/آمده نوروز در ایران زمین…
هما میرافشار ترانهسرای نوبهار درباره آن میگوید: نوبهار را برای همهی ایران سرودم و در مقیاسی کلانتر برای تمام فارسی زبانان. دوست داشتم همانند ای ایران گل گلاب، این قطعه هم به ترانهی ملی نوروزی بدل شود و خوشبختانه با حضور خوانندگانی توانا، این اتفاق تا حدود زیادی محقق شد. شخصا به معین ارادت دارم چون در ابتدای شروع به کارم در لسآنجلس و در شرایط بغرنج اقتصادی، بیمنت دوهزار دلار در اختیارم گذاشت و من نیز هرچه ترانه خوب نوشتم در اختیار او گذاشتم؛ از صبحت بخیر عزیزم و همقسم تا حلقه طلایی و صفای اشک و…! دوست داشتم معین هم یکی از خوانندگان حاضر در این قطعه باشد ولی نشد…
اینکه چرا معین در اجرای نوبهار نبود و عارف جایش را گرفت، به دلیل درگیری های شخصی معین و همچنین قراردادش با کمپانی ترانه-وارطان آوانسیان- بوده که مانع همکاری با پارسویدئو-بیبییان- شده.
متن ترانه نوبهار را میخوانیم:
آمد از ره فصل زیبای بهار/نوبهاران خنده زد بر سبزه زار
پیک نوروزی رسید از آسمان/از سفر آمد پرستو نغمه خوان
بازشد چشم بنفشه بر بهار/زرد و نیلی در کنار چشمه سار
بخت اگر خواب است بیدارش کنید/عاشقانه باز دیدارش کنید
آمده نوروز در ایران زمین!/خاک ما شد رشک فردوس برین
بوی نارنج و ترنج و عطر بید/میتوان از تربت حافظ شنید
باز شد چشم بهاران بر خزر/شد صدف ها خانه در و گوهر
دشت ارژن باز هم بیدار شد/از شقایق دامنش گلنار شد
قاصدک گوید که مهمان آمده/بوی نرگس های ایران آمده
خاک من ای قبله گاه عاشقان!/نوبهارانت همیشه جاودان
رودهایت پرخروش و بی قرار/کوه هایت سر بلند و استوار
بند بند ما همه از خاک تو/تارو پود ما ز خاک پاک تو
آمده نوروز در ایران زمین/خاک ما شد رشک فردوس برین
بوی نارنج و ترنج و عطر بید/میتوان از تربت حافظ شنید
خون پاک عاشقی در جان ماست/ریشه این عشق در ایران ماست
هموطن نوروز تو پیروز باد/ای وطن هر روز تو نو روز باد
