خنده، بغض و یک خانواده آشنا در سریال «صفا با خانواده»
سینماروزان: تلویزیون در سالهای اخیر تلاش کرده خانواده ایرانی را به تصویر بکشد؛ خانوادهای که قرار است مخاطب خود را در آن پیدا کند، با دغدغههایش همراه شود و حتی بخشی از زندگی خودش را روی صفحه تلویزیون ببیند.
در چنین فضایی، «صفا با خانواده» در همین قسمتهای ابتدایی خود یک ویژگی مهم و قابل توجه دارد؛ اینکه تلاش میکند آدمهایش را شبیه آدمهای واقعی نگه دارد.
شاید قصه سریال با یک موقعیت ویژه و حتی تا حدی غیرمعمول آغاز شود؛ مردی معمولی که برای تهیه هدیه تولد فرزندش وارد ماجرایی پیچیده میشود و ناخواسته درگیر بحرانی بزرگتر از زندگی روزمره خود میشود. اما آنچه باعث میشود مخاطب با این روایت همراه شود، صرفاً گرههای داستانی یا موقعیتهای طنز نیست؛ بلکه خانوادهای است که در مرکز این قصه قرار دارد.
اعضای این خانواده شبیه کسانی هستند که بارها در اطراف خود دیدهایم. واکنشهایشان، نگرانیهایشان، شوخیهایشان و حتی دلخوریهایشان رنگ و بوی زندگی واقعی دارد. آنها قهرمانانی دستنیافتنی نیستند و قرار هم نیست کامل و بینقص باشند. درست به همین دلیل باورپذیر به نظر میرسند.
یکی از نقاط قوت سریال در همین پرهیز از اغراق نهفته است. شخصیتها هرچند ویژگیهای کمیک دارند و گاهی موقعیتهای خندهدار خلق میکنند، اما از مرز واقعیت فاصله نمیگیرند. مخاطب هنگام تماشای آنها احساس نمیکند با مجموعهای از تیپهای آشنا و تکراری روبهرو شده است؛ بلکه با آدمهایی مواجه است که ضعف دارند، اشتباه میکنند، میترسند، خوشحال میشوند و درست مانند بسیاری از خانوادههای ایرانی تلاش میکنند از پس مشکلات زندگی برآیند.
همین ویژگی باعث میشود طنز سریال نیز از جنس دیگری باشد. خنده در «صفا با خانواده» صرفاً حاصل شوخیهای کلامی یا موقعیتهای ساختگی نیست. بخش مهمی از جذابیت اثر از دل روابط میان شخصیتها بیرون میآید. از دل سوءتفاهمها، نگرانیها، واکنشهای ناگهانی و لحظاتی که هر مخاطبی میتواند نمونهای از آن را در زندگی خودش به یاد بیاورد.
شاید به همین دلیل است که سریال تنها به خنداندن مخاطب اکتفا نمیکند. در کنار لحظات مفرح، موقعیتهایی نیز وجود دارد که احساسات مخاطب را درگیر میکند. گاهی لبخند روی صورت بیننده مینشیند و چند دقیقه بعد همان مخاطب درگیر لحظهای عاطفی میشود. این رفتوآمد میان طنز و احساس، یکی از مهمترین ویژگیهای آثاری است که میتوانند برای مخاطب ماندگار شوند.
زندگی واقعی نیز دقیقاً همینگونه است. هیچ خانوادهای همیشه در حال خندیدن نیست و هیچ خانهای نیز دائماً درگیر بحران و اندوه نیست. زندگی ترکیبی از هر دو است؛ از لحظات شیرین و تلخ، از شوخی و نگرانی، از امید و اضطراب. «صفا با خانواده» زمانی موفقتر عمل میکند که این تعادل را حفظ میکند و اجازه میدهد مخاطب طیف متنوعی از احساسات را تجربه کند.
از سوی دیگر، سریال در زمانی روی آنتن آمده که جامعه بیش از هر چیز به روایتهایی درباره کنار هم بودن نیاز دارد. روایتهایی که بتوانند اهمیت خانواده را نه در قالب شعار، بلکه در دل قصه و رفتار شخصیتها یادآوری کنند. در چنین شرایطی، نمایش یک خانواده که با وجود اختلافها، سوءتفاهمها و مشکلات همچنان در کنار یکدیگر میایستند، میتواند برای مخاطب جذاب و قابل لمس باشد.
نکته مهم اینجاست که سریال برای بیان این مفاهیم سراغ سخنرانی و شعار نمیرود. آنچه مخاطب را با خانواده همراه میکند، خود روابط است؛ رابطه پدر و فرزند، دغدغههای والدین، نگرانیهای اعضای خانواده برای یکدیگر و لحظاتی که نشان میدهد پیوندهای خانوادگی همچنان میتوانند مهمترین تکیهگاه انسان باشند.
شاید هنوز برای قضاوت نهایی درباره «صفا با خانواده» زود باشد، اما آنچه در قسمتهای ابتدایی دیده میشود، نشانهای امیدوارکننده است. نشانهای از اینکه هنوز هم میتوان خانواده ایرانی را بدون اغراق، بدون فاصله گرفتن از واقعیت و بدون تبدیل شخصیتها به تیپهای کلیشهای به تصویر کشید.
مخاطب بیش از هر چیز به دنبال دیدن آدمهایی است که بتواند آنها را درک کند؛ آدمهایی که شبیه خودش باشند، شبیه همسایهاش، شبیه خانوادهاش. «صفا با خانواده» در همین نقطه امتیاز میگیرد؛ در ساختن فضایی که هرچند داستانی است، اما حس آشنایی دارد. فضایی که مخاطب هنگام تماشای آن نه فقط به قصه نگاه میکند، بلکه گاهی بخشی از زندگی خودش را نیز به یاد میآورد.
و شاید مهمترین موفقیت یک سریال خانوادگی دقیقاً همین باشد؛ اینکه میان صفحه تلویزیون و زندگی واقعی پلی بسازد. پلی که از جنس همدلی، شناخت و باورپذیری است. «صفا با خانواده» تا اینجای کار نشان داده که ظرفیت ساختن چنین پلی را دارد.