سینماروزان/محمد شاکری: سریال«بدنام» محصول فیلیمو با نویسندگی و تهیهکنندگی حامد عنقا و کارگردانی احسان سجادیحسینی این روزها در شبکه خانگی پیشتازی میکند؛ پیشتازی از این حیث که تقریبا از ابتدا تا حالا که به اواخر رسیده همچنان مخاطب خود را حفظ کرده و این حفظ مخاطب مرهون بازنمایی طبقات و آپارتاید طبقاتی است.
حامد عنقا که پیش از این آثار عامهپسند متعددی را در تلویزیون و شبکه خانگی ارائه کرده است در «بدنام» همهی نقاط قوت تنهایی لیلا و آقازاده را برداشته و کنارش و متاثر از اتفاقات این یکی دو سال اخیر، نموداری رسم کرده از حال و هوای اجتماع ایران.
«بدنام» جامعه را به دو بخش خوب-بد تقسیم نمیکند و همه را در نوسان از هابیل تا قابیل میبیند و نشان میدهد که چگونه هر طبقه، سرنوشت را به دلخواه خود مینویسد. در این جهان، ثروت فقط پول نیست؛ قدرت تعریف حقیقت است. آدمهای فرادست حتی وقتی خطا میکنند، فرصت جبران دارند، اما فرودستان پیش از آنکه محکوم شوند، متهماند. این همان نگاهی است که کمتر در سریالها با چنین صراحتی دیدهایم.
جسارت سریال در این است که فقر را رمانتیک نمیکند. شخصیتهای طبقه پایین قدیس نیستند و ثروتمندان هم کاریکاتور شرارت نیستند. هر دو قربانی مناسباتی هستند که سرمایه و قدرت را به مهمترین ابزار تعیینکننده اخلاق تبدیل کرده است. همین آدم بودن شخصیتها، «بدنام» را از دام شعارزدگی نجات میدهد.
نمایش خشونت پنهانِ طبقات مختلف به درستی در سریال جانمایی شده. خشونتی که همیشه با اسلحه یا فریاد اتفاق نمیافتد؛ گاهی در یک تحقیر، یک قرارداد، یک نگاه از بالا یا حتی یک سکوت خلاصه میشود. «بدنام» نشان میدهد که نابرابری، پیش از آنکه اقتصادی باشد، فرهنگی و حتی روانی است؛ طبقه، حتی شیوه حرف زدن، عاشق شدن و رؤیا دیدن آدمها را تعیین میکند.
بازیها نیز در خدمت همین جهانبینی قرار گرفتهاند. شخصیتها بیش از آنکه دراماتیک باشند، نماینده یک موقعیت اجتماعیاند و همین باعث میشود مخاطب، به جای قضاوت افراد، ساختاری را ببیند که آنها را به این نقطه رسانده است.
شاید مهمترین موفقیت «بدنام» این باشد که از نگاه طبقاتی، ابزار شعار سیاسی نمیسازد؛ بلکه آن را به موتور درام تبدیل میکند. در این سریال، عشق نه ناجی است و نه ویرانگر؛ عشق فقط آخرین قربانی شکافی است که جامعه میان آدمها کشیده است…
دیدیم که در قسمتهای سیزده و چهارده چگونه آن مقدمه چینی برای رهایی عاشقانه و لذت زدوبندهای پنهان و خیالبافی برای وصال در اوج، با آتشفشان قلهای روبرو شد که سالها بود خاموش مانده بود و بالاخره بالا آورد…
«بدنام» یادآوری میکند که در جامعه امروز، بدنامی همیشه نتیجه خطا نیست؛ گاهی نتیجه این است که در طبقه اشتباه به دنیا آمدهای. این همان گزاره تلخ و تکاندهندهای است که سریال با کمترین ادعا و بیشترین تأثیر، دربرابر مخاطب میگذارد.
