سینماروزان: “امام علی(ع)” از معدود سریالهای تاریخی تولید شده در تلویزیون جمهوری اسلامی است که سالها بعد از تولید همچنان مخاطب دارد.
“امام علی(ع)” را داوود میرباقری به تهیه کنندگی محمد بیک زاده ساخت که در دهه شصت مدیر طرح و برنامه گروه فیلم و سریال شبکه یک بود و عجبا که علیرغم موفقیت “امام علی(ع)” پس از آن تقریبا بیکار شد!!
محمد بیک زاده با اشاره به تصویب تولید “امام علی(ع)” در دوران مدیریت محمد برادر علی اکبر هاشمی رفسنجانی بر رسانه ملی به “خبرآنلاین” گفت: در آن زمان دوره ریاست آقای محمد هاشمی بود. محمد هاشمی آدم کمسوادی بود اما حسنش نسبت به بقیه این بود که میدانست کمسواد است. بعضی کمسواد هستند ولی خودشان را در اوج دانش میدانستند. محمد هاشمی از کسانی استفاده میکرد که اهل دانش باشند و کمبودهای خودش را جبران کنند و مدیریت هنری یعنی همین.
بیک زاده ادامه داد: در دوره محمد هاشمی بود که “امام علی(ع) امکان تولید یافت. در دورههای دیگر اگر بود از ما حذف و اضافاتی میخواستند. کاری که در “مختارنامه” انجام شد. مختار ثقفی پشتهمانداز کلاهبردار، قهرمان میشود، آن هم قهرمان ملی ایرانیها. این جعل تاریخ است و دست بردن در تاریخ کار درستی نیست.
بیک زاده افزود: ما کار را با محمد هاشمی شروع کردیم و در دوره آقای لاریجانی پخش شد. بهرهاش را آقای لاریجانی برد. و ایشان سرجمع حدود ۴قسمت از کار را حذف کردند که بیشترش تمرکز روی ابوذر بود. ابوذر حرفهای تندی میزده و ممکن بود به بعضی بربخورد!!
بیک زاده با بیان اینکه منبع نگارش سریال “امام علی(ع)” یک کتاب مصری بود اظهار داشت: ما اساس کار را بر «الامام علی بن ابیطالب» نوشته عبدالفتاح عبدالمقصود گذاشتیم که یک تاریخدان مصری است و بسیار شیوا، خوشقلم و متکی به تاریخ این داستان را نوشته. این نسخه اساس ما شد و سپس تاریخهای دیگر که ۷۰ تاریخ اعم از فارسی و عربی بود که مورد تحقیق قرار دادیم.
بیک زاده در چرایی انتخاب داوود میرباقری برای کارگردانی بیان داشت: خیلیها بودند که میشد کارگردانی را به آنها سپرد. از مهرجویی و علی حاتمی تا داریوش فرهنگ و افخمی و نیکپور ولی همه اینها مدعی بودند و داوود هنوز به ادعا نرسیده بود و هوشمند بود. فقط در کار «رعنا» من هوشمندی داوود را دیدم. این آدم به درد این میخورد که شما انشای خودت را روی این کاغذ سفید بنویسید. آدمی که ادعا ندارد، تواضعش هنوز دست نخورده و گوش شنوا هم دارد.
بیک زاده ادامه داد: داوود انتخاب شد ولی برای تولید یک تلهتئاتر. برآورد اولیه که برای سریال داده شد ۲۷میلیون تومان بود که برای تلهتئاتر برآورد خوبی بود اما من همیشه با دوستان بحث میکردم که برای علی یا باید درست ساخته شود یا اصلا ساخته نشود. من روی دو مورد تعصب دارم، یکی علی است یکی ایران. یا درباره اینها باید ساخته شود و درست ساخته شود، یا نباید نزدیکش شد. چون اگر ضعیف ساخته شود به علویت علی صدمه زدهایم. اگر آن زمان ایستادگی میکردم که حرف من باید به کرسی بنشیند پروژه منتفی میشد. بنابراین پذیرفتم که با ۲۷میلیون تومان تلهتئاتر حضرت علی(ع) را بسازیم. به بهانه ساختن دکور در شهرک سینمایی شهر مدینه را ساختیم. سپس نامهای به مدیریت محترم گروه فیلم و سریال و شبکه اول نوشتم که فاز اول امام علی(ع) به پایان رسید. خواهشمند است برای فاز بعدی برآورد هزینه کنید. مهدی فریدزاده مدیر شبکه یک کلی غر زد که بنا نبود فازبندی شود گفتم یا باید بسازیم یا باید نسازیم، الان هم دست به مهره بازی است. خلاصه همینطور فاز به فاز جلو رفتیم تا نهایت با ۲۶۹میلیون تومان این در مدت 19ماه پروژه را تمام کردیم. این کار با ۲۶۹میلیون تومان ساخته شده، همزمان «تنهاترین سردار» با نزدیک به دومیلیارد بودجه ساخته شده و من برای ساخت این سریال خودم و اعتبارم را خرج کردم.
محمد بیک زاده با اشاره به نقش مقام رهبری در تأیید فیلمنامه “امام علی(ع) گفت: متن سریال را مدیران شبکه به خدمت مقام رهبری فرستادند. ایشان متن را خواندند. بسیار هم بادقت خوانده بودند. حتی روی بعضی از کلمات خط کشیده بودند که مثلا این کلمه خوب نیست. ایشان ادبیات فوقالعاده خوب میدانند. حتی روی کلمات نظر داده بودند و درست و حرفهای هم نظر داده بودند. مثلا یادم است دور یک پاراگراف کامل خط کشیده بودند و نوشته بودند «خنک است» یعنی در شأن سریال نیست و ما آن را حذف کردیم. در پایان کار هم برایمان یک «موفق باشید» نوشته بودند. ما با پشتوانه این نظر کار را شروع کردیم.
بیک زاده با اشاره به رویکرد مثبت مخاطبان به سریال گفت: هنوز امام علی(ع) در خاطره خیلیها هست و هنوز رکورد بیننده این سریال را هیچ کاری نشکسته. قبل از انقلاب «خانه به دوش/مراد برقی» بود و این سریال رکوردش را شکست و این کار کوچکی نبود. زمان آقای نقدی رئیس پلیس تهران به من زنگ زد و تشکر کرد و گفت: پیک دزدیهای ما از ساعت فلان تا فلان بوده، از زمانی که امام علی پخش میشود این پیک افتاده. این افتخار دارد. این موارد ما را قلقلک میدهد. ضمن اینکه الان با هر کس صحبت میکنی همه بالاتفاق میگویند بهترین کار مذهبی که تا امروز ساخته شده و این بهترین بودن را پزش را ما میدهیم. اما یک دلیل دارد. صادقانه و باعلاقه ساختیم و هدفمان پول و پست نبود. خواستیم علی را بسازیم و مر تاریخ را ساختیم.
بیک زاده در شرح مخالفتها با این سریال گفت: آن زمان معاونت سیما آقای احمد پورنجاتی بودند که بسیار بادانش و باهوش بودند. یک عزیزی به دفتر ایشان آمده بود، من را صدا کردند. این آقا گفت این وضعیتی که برای قطام تعریف کردید، این موجب ریبه میشد و تحریک کننده بود. من نمیدانستم آن آقا در چه سطحی هستند و بعدها ایشان را شناختم. پاسخ دادم که من از منظر چشم علی این را میبینم. ایشان از من ناراحت شد. اما این قطام اگر تحریککننده نبود، ابن ملجم آدم ابلهی بود که به خاطرش علی را بکشد؟ زیبا و لوند بوده. این باید کسی باشد که بتواند من آدم هوسباز را تحریک کند که بابتش علی بکشم. اگر یک آدم زشت غیرقابل قبول را میگذاشتیم شما باور میکردید این برای این زن علی را کشته؟؟
بیک زاده درباره دردسرهای تولید “امام علی(ع)” گفت: بعد از پایان فیلمبرداری در سازمان صداوسیما یک عدهای میخواستند شریک این پروژه باشند و اسمشان در تیتراژ بیاید ولی هیچ کاری نکرده بودند و من گفتم من دروغ نمینویسم. کار علیبن ابیطالب تا اینجا دروغ نگفتهام و اینجا هم در تیتراژ دروغ نمینویسم. به شدت به دنبال این بودند که حالا که کار ساخت تمام شد تهیهکننده را تغییر بدهیم. خیلیها را تست زدند، من هم بودم. میآوردند که چهار روزی باشد و بعد من را بگویند خداحافظ.
بیک زاده در چرایی تغییر پایان بندی سریال گفت: ما مقدار اندکی بودجه میخواستیم تا پایان امام علی را بسازیم و موفق نشدیم آن را بگیریم.فکر میکنم بیست، سی میلیون نیاز داشتیم تا آن چیزی که داوود نوشته بود را بسازیم ولی به ناچار طور دیگری تمام شد!
