سینماروزان: بهروز افخمی این سالها را بیشتر از آن که بهعنوان فیلمساز بشناسیم بهعنوان مجری برنامههای سینمایی مختلف تلویزیون از “هفت” تا “نقدسینما” دیدهایم؛ برنامههایی که اغلب بهواسطه حمایتهای مالی هنگفت تولید شدهاند ولی در بیشتر موارد جز بازنشر مباحث مطروحه در رسانههای مستقل، دستاوردی نداشتهاند.
اینکه چرا سازنده “عروس” که در زمان خود فیلم تاثیرگذاری بود به تاثیرپذیری رسیده را خود افخمی در گفتگویی تازه پاسخ داده.
بهروز افخمی با تردید در خطشکنی “عروس” به تینا جلالی در اعتماد گفت: صحبتهايي مبني بر اينكه فيلم «عروس» خطشكن بوده از آن حرفهايي است كه همان موقع يك عده ميگفتند ولي هر چه از آن مقطع دور شديم، مشخص شد بيشتر در اين حرفها مبالغه كردند چون فكر ميكردند كه ديگر مردم آن زمان را به ياد نميآورند. كافي است به شما يادآوري كنم فيلم «هامون» مهرجويي يك سال قبل از فيلم «عروس» با تمام جذابيتها و به اصطلاح نكات ممنوعه فيلم ما ساخته شده است، اتفاقا در جشنواره هم نمايش داده شده بود و جايزه هم گرفته بود و خطشکنی برای آن فیلم بود.
افخمی ادامه داد: در آن فيلم بيتا فرهي بازي ميكرد و همه چيز در «هامون» از ديالوگ تا نماي نزديك تا آرايش غليظ بازيگر زن و هر چيز ديگر كه قرار بود در فيلم «عروس» براي اولين بار ديده شود يك سال قبلش ديده شده بود. تازه داريوش مهرجويي كه آن فيلم را ساخته بود، فيلمساز صاحب كارت سبز و آزادي يا صاحب اختيار در مقابل سانسور نبود و به پشتيباني و حمايت حكومت پشتش گرم نبود. وقتي هامون را ببينيد متوجه ميشويد وزارت ارشاد آن زمان – در دوران آقاي بهشتي – نه به خاطر اينكه رفاقت با كسي يا حمايت حكومتي از ديگري بلكه به طور كلي موافق باز كردن فضا بود. منظورم اين است كه آن زمان سانسوري به شکل امروز وجود نداشت. اين حرفهايي را كه بعد درباره «عروس» ميگفتند بيشتر محصول كار ژورناليستها ميدانم؛ كساني كه ميخواهند الكي فضا درست كنند يا روايت جعلي جا بيندازند و یک فیلم را نادیده بگیرند تا فیلمی دیگر را مطرح کنند.
افخمی افزود: افسانه ديگري كه درباره فيلم «عروس» درست كرده بودند اين بود كه كيهان مخالف فيلم بوده و اين كاملا دروغ بود. واقعيت اين است كه كيهان و سردبير آن زمانش آقاي مهدي نصيري فيلم را خيلي پسنديدند و نقد موافق درباره اين فيلم نوشتند و اين باعث شد «عروس» هنگام نمايش عمومي مورد حمله سراسري منتقدان آن زمان قرار بگيرد. يعني در زمان جشنواره كه هنوز كيهان اظهارنظر نكرده بود ما يك نقد منفي هم نداشتيم، درست همان طور كه در زمان نمايش عمومي يك نقد مثبت نداشتيم، به اين دليل كه كيهان از فيلم تعريف كرده بود. اگر نقدهاي دوران جشنواره فيلم فجر سال 69 را كه درباره فيلم «عروس» نوشته شده بخوانيد، برايتان جالب خواهد بود. آن نقدها را يك طرف بگذاريد و نقدهايي كه در تابستان 70 هنگام نمايش فيلم منتشر شد يك طرف ديگر. بعد آنها را ورق بزنيد. انگار با دو فيلم مختلف مواجه هستيم. در نقدهاي اوليه هنگام جشنواره يك نظر مخالف درباره فيلم موجود نيست و همه دارند ازش تعريف ميكنند اما چهار ماه بعد فقط به اين دليل كه كيهان از فيلم «عروس» تعريف كرده لابهلاي نوشتهها يك نقد موافق هم پيدا نميشود و همه دارند به فيلم بد وبيراه ميگفتند. با يك مورد باليني مواجه هستيم كه براي بررسي وضعيت شبهروشنفكران در سينماي ايران يا منتقدان در سينماي ايران بسيار خوب است. يعني اينكه اصلا بلد نيستند فيلم تماشا كنند. آنها فقط موضع سياسي خود را اعلام ميكنند. نكته جالب اينكه بعد از سالها وارونه هم حرف ميزنند و ميگويند كيهان به فيلم «عروس» حمله كرد و خواستار سانسور آن بود ولی واقعیت این بود که بهمحض اینکه مهدی نصیری و “کیهان” به حمایت از “عروس” پرداختند، تمام شبهروشنفکران موافق فیلم به مخالفش بدل شدند!
بهروز افخمی با رد شایعات مرتبط بر تاثیرپذیری پدر رومینا اشرفی از “خانه پدری” و رد اینکه سینما میتواند جلوی رفتارهای متعصبانه را بگیرد اظهار داشت: به نظر من سينما ديگر آن سينماي 30 سال پيش نيست که بتواند باعث رفتاری خاص شود يعني اگر الان فيلم جسورانه ساخته شود هم آنقدرها تاثير نميگذارد كه 30 سال پيش ميتوانست بگذارد. براي اينكه فيلم سينمايي را بايد روي پرده بزرگ ديد و در سالن تاريك و با حضور جمعيت. الان فيلمها تماشاچي اصلي خود را گاهي در فضاي اينترنت پيدا ميكنند و گاهي وقتها هم مخاطبان در صفحههاي موبايل فيلم را تماشا ميكنند. من اگر جوان بودم و ميدانستم وقتي شصت و پنج سالم ميشود و تماشاگران قرار است از روي موبايل فيلمهايم را نگاه كنند اصلا دنبال فيلمسازي نميرفتم (ميخندد) يعني آن تاثيراتي كه از آن صحبت ميكنيد و آن ابهت و امكان تاثيرگذاري فيلم بستگي به شرايطي دارد كه فيلم با آن به مخاطب عرضه ميشود. پرده بزرگ جزو لوازم سينما و عرضه به مخاطب است. تاريك بودن سالن سينما جزو لوازم سينما است، حضور جمعيت جزو لوازم سينما است. اينكه مخاطب در سالن سينما موبايل نداشته باشد هم جزو لوازم سينما است. اگر همه اين نكات حاضر باشد ولي 10درصد تماشاگران در وسط فيلم، موبايل خود را روشن كنند و يواشكي با هم حرف بزنند اين ديگر اسمش سينما نيست و آن فيلم هم فيلم نيست. بنابراين معتقدم اين صحبتها درباره سينماي امروز گزافهگويي است و به عقيده من آن سينما به معنايي كه ميشناختيم ناپديد شده است.
بهروز افخمی پیرامون وضعیت نمایش “فرزند صبح” گفت: با بازگشايي سالنهاي سينما نمايش «فرزند صبح» را آغاز ميكنيم، آن هم به صورت محدود. “فرزند صبح” را به هنروتجربه نمیدهیم بلکه بهصورت آزاد اکران خواهد شد با دو يا سه سينمای فول. سانس در تهران و يك سينما در مشهد و يك سينما هم در اصفهان « فرزند صبح» را اكران ميكنيم. اواخر تابستان هم آنلاين نمايش داده ميشود.
